الحاج ميرزا أبي الفضل الطهراني
68
شفاء الصدور في شرح زيارة العاشور ( فارسي )
فلا تعجلن هداك المليك * فان لكل مقام مقالا وزمخشرى در ( كشاف ) گمان كرده كه مطلقا در مفهوم هدايت ايصال مأخوذ است ، وأو عبارت است از دلالت موصله به مطلوب ، واستدلال كرده به سه وجه : يكى وقوع ضلالت در قبال هدايت در قول خداى تعالى : " أولئك الذين اشتروا الضلالة بالهدى " [ 16 البقرة 2 ] واگر در حقيقت از وصول مأخوذ نبود مقابله حاصل نمى شود . ديگرى اينكه اگر نه چنين بود لفظ مهدى مثلا مهتدى در مقام مدح ايراد نمىشد ، چه بنابراين أعم است از اينكه اهتداء حاصل باشد يا نه . سوم اينكه اهتداء مطاوعه هدى است ، مىگويند : " هديته فاهتدى " چنانچه مىگويند : " كسرته فانكسر " چنانچه انكسار لازمه وقوع كسر است ، اهتداء لازمه وقوع هدايت است . واين هر سه وجه از مشرب تحقيق بعيد ، واز طريقه نظر مباينت تامه دارد چه دليل أول دلالت بر مطلوب به هيچ وجه ندارد ، بيانش اينكه هدى در آية كريمه مصدر به معنى مفعول است يعنى هدايت شدن نه هدايت كردن وضلال بمعنى گمراهى است يعنى آنها راه شناسى را مبادله به گمراهى كردند ، وهيچ دلالت بر اخذ وصول ندارد ، بر فرض تسليم تفضلي بقرينه ضلال است ، ودانستى كه مدعاى ما استعمال در أعم است ، وخاص منافى با عام نيست ، واستعمال أعم از حقيقت است ، چنانچه در أصول تحقيق شده . اما دليل دوم جواب أو آنست كه لفظ مهدى چون در مقام مدح ايراد مىشود وقوع در مقام امتداج قرينه بر اعتبار انتفاع واهتدا است والا معلوم است كه اگر بگويند " هدى فلم يهتد " مدحي نيست بلكه مذمت است .